U değeri nedir, bir pencereden ne kadar ısı kaçar?

Üç ayrı U

Pencere kataloglarında üç ayrı değer görürsünüz:

• Ug: yalnız camın ısıl geçirgenliği (g = glass, cam)
• Uf: yalnız çerçevenin, yani kasa ve kanat profilinin geçirgenliği (f = frame)
• Uw: pencerenin bütününün geçirgenliği (w = window)

Birim W/m²K'dir: içerisi ile dışarısı arasında 1 derece fark varken metrekare başına kaç watt ısı geçtiğini söyler. Değer ne kadar düşükse yalıtım o kadar iyidir.

Uw nasıl hesaplanır?

Pencerenin bütün değeri, cam ve çerçeve alanlarının ağırlıklı ortalamasına cam kenarındaki ek kaybın eklenmesiyle bulunur. Basitleştirilmiş biçimi şöyledir:

Buradaki Ψ (psi), camın kenarındaki aralık çıtasından kaynaklanan doğrusal kayıptır. Alüminyum çıtada yüksek, sıcak kenar çıtasında düşüktür. Yapılandırıcımız her pencere için bu formülle yaklaşık bir U değeri gösterir; değer genel bilgidir, ürün belgesi yerine geçmez.

Küçük pencere neden daha kötü?

Küçük bir pencerede çerçevenin toplam alana oranı büyüktür. Çerçevenin Uf değeri genellikle camın Ug değerinden yüksek olduğu için küçük pencerelerin Uw değeri aynı malzemeyle yapılmış büyük pencerelerden daha yüksek çıkar. Banyo vasistası ile salon penceresinin U değerlerini yan yana koyduğunuzda bu farkı görürsünüz. Bu bir kalite farkı değil, geometrinin sonucudur.

Örnek hesap

Bursa'da bir salonda 2.400 × 1.500 mm üç bölmeli bir pencere düşünelim; alanı 3,6 m². Kış aylarında içerisi 21 °C, dışarısı ortalama 6 °C olsun; fark 15 derece.

Tek bir pencere için fark küçük görünebilir. Ancak bir evde 10–12 pencere vardır ve bu kayıp ısıtma sezonu boyunca gece gündüz sürer. 150 günlük bir sezonda yalnız bu salon penceresinde eski camla yeni Low-E cam arasındaki fark yaklaşık 680 kWh ısı eder.

Güneşten kazanç

U değeri ısı kaybını anlatır ama güneşten gelen kazancı anlatmaz. Güney cephesindeki büyük camlar kışın güneş ışığıyla odayı ısıtır. Bu kazancı gösteren değere g değeri denir. Çok düşük g değerli güneş kontrol camları kışın bu kazancı da keser. Konutta kuzey cephede düşük U, güneyde dengeli U ve g arıyoruz.

Montaj da U değerini etkiler

En iyi pencere bile kötü montajla verimini kaybeder. Kasa ile duvar arasındaki boşluğun köpükle tam doldurulmaması, iç sıvanın kasaya kadar getirilmemesi ya da dış silikonun eksik çekilmesi ısı köprüsü oluşturur. Bu kayıplar katalogdaki U değerinde görünmez ama faturada görünür.

Seçim için pratik sıra

1. Cepheyi belirleyin: kuzey ve rüzgâr alan cephe mi?
2. Camı seçin: konutta Low-E çift cam standart; kuzeyde üçlü cam düşünülebilir.
3. Seriyi seçin: üçlü camda 82 mm, rüzgârda orta contalı 76 mm.
4. Montaj detayını teklifte görün.

Pencere fiyat hesaplama ekranında cam ve seri değiştirdiğinizde U değerinin anında değiştiğini görebilirsiniz.

Hava sızıntısı U değerinde görünmez

U değeri yalnız malzemenin içinden geçen ısıyı anlatır. Eski pencerelerde kaybın önemli bir bölümü ise kanat ile kasa arasındaki boşluklardan sızan havadan gelir. Rüzgârlı bir günde eski bir ahşap pencerenin önünde mum alevinin titremesi bu sızıntıyı gösterir. Yeni bir PVC pencerede iki ya da üç conta hattı bu sızıntıyı neredeyse sıfıra indirir. Bu yüzden eski pencereden yeniye geçişte hissedilen konfor farkı, U değerlerindeki farktan bile büyüktür.

Yapılandırıcıdaki değer nasıl hesaplanıyor?

Yapılandırıcı her pencerenin geometrisini bilir: kasa genişliği, kayıtlar, kanat profilleri ve cam alanları. Cam alanı ile camın Ug değerini, kalan çerçeve alanı ile seçilen serinin Uf değerini, cam çevresi ile kenar kaybını çarpar ve toplam alana böler. PVC serilerde sıcak kenar çıtası için daha düşük, alüminyum seride daha yüksek bir kenar kaybı kullanılır. Sonuç bir ürün belgesi değildir; seçimlerin birbirine göre etkisini göstermek içindir.

Mantolama ile birlikte

Bina dış cephe yalıtımı yapılırken pencere değişimi de planlanıyorsa, kasanın yalıtım katmanına yakın konumlandırılması önemlidir. Aksi halde pencere ile duvar arasındaki bölge yalıtım hattının dışında kalır ve soğuk bir köşe oluşur. Mantolama ve pencere işini aynı takvimde planlamak, denizlik ve pervaz detaylarının bir kez ve doğru yapılmasını sağlar.

Kısa özet

• U değeri ne kadar düşükse o kadar az ısı kaybolur.
• Camın değeri (Ug) çoğu zaman çerçeveden (Uf) daha belirleyicidir.
• Küçük pencerelerin U değeri doğal olarak daha yüksek çıkar.
• Montaj detayı ve hava sızdırmazlığı, katalog değeri kadar önemlidir.

Rakamları yorumlamak

U değerlerini karşılaştırırken aynı ölçüdeki pencereleri karşılaştırdığınızdan emin olun; farklı boyutlardaki pencerelerin değerleri doğrudan kıyaslanamaz. Katalog değerleri genellikle standart bir test ölçüsü için verilir. Teklifinizdeki her pencerenin yaklaşık U değeri ise o pencerenin kendi ölçüsü ve bölmeleriyle hesaplanır; bu yüzden aynı seri ve camda bile banyo vasistası ile salon penceresinin değerleri farklı çıkar.